Wandeling Schoonselhof

De vrijwilligers van Grafzerkje vzw zetten zich sinds 2001 in voor het behoud en de waardering van funerair erfgoed (erfgoed dat te maken heeft met dood, zowel grafzerken als rituelen). Zij inventariseren en documenteren waardevolle grafzerken, waarbij niet alleen de stenen zelf, maar ook de mensen erachter centraal staan. Via rondleidingen, workshops, lezingen, publicaties en een nieuwsbrief delen ze hun kennis met een breed publiek.

Daarnaast neemt de vereniging ook een actieve rol op in het behoud van grafmonumenten. Zo restaureren de vrijwilligers graven of nemen ze verlopen concessies over om waardevolle monumenten veilig te stellen. Ook op het Schoonselhof waken ze over het rijke funerair erfgoed van deze bijzondere plek.

Mede dankzij de vrijwilligers van Grafzerkje zijn al heel wat historische graven opnieuw ‘in goede handen’. Heel wat mensen namen een graf in peterschap en zorgen ervoor dat het goed onderhouden wordt en in goede staat blijft. Maar wist je dat je in heel wat historische grafmonumenten ook kunt worden begraven? Tijdens de rondleiding van Grafzerkje vzw krijg je hierover meer informatie.

Van kasteeldomein tot begraafplaats

Het kasteeldomein Schoonselhof heeft een rijke geschiedenis. In de 16de eeuw ontstond op de plaats van een oude landbouwnederzetting een ‘hof van plaisantie’. Dat is een soort buitenverblijf voor rijke families. Tijdens de volgende eeuwen telde het Schoonselhof vele eigenaars. De laatste kasteelheer, Julius Moretus, verkocht het landgoed in 1911 aan stad Antwerpen. Die was op zoek naar een nieuwe locatie voor een begraafplaats, omdat het kerkhof op het Kiel te klein was geworden door de groei van de stad. Het vroegere kasteeldomein bood de ideale ruimte om een moderne, ruime begraafplaats aan te leggen.

Het ontwerp voor het Schoonselhof werd in 1911 uitgewerkt door de Brusselse landschapsarchitect Jules Janlet en de Antwerpse ingenieur-architect Marcel Schmitz. Stadsbouwmeester Alexis Van Mechelen vereenvoudigde het plan en werkte het verder uit. Zijn opvolger Emiel Van Averbeke paste het ontwerp later nog wat aan.

Van bij het begin was het de bedoeling om een parkbegraafplaats te creëren: een groene, rustige omgeving waar nabestaanden konden wandelen en herdenken. De aanleg bestond uit een strak patroon van elkaar kruisende dreven en grachten. Die grachten waren niet alleen landschappelijk belangrijk, maar hadden ook een functie. Ze voerden het te veel aan water weg. De uitgegraven grond van de grachten werd gebruikt om de grafperken op te hogen. Opvallend is dat de grafvelden bewust werden afgeschermd van de hoofdlanen. Hagen zorgden ervoor dat de grafmonumenten niet onmiddellijk zichtbaar waren, waardoor het parkgevoel en de rust bewaard bleven.

De opening van de begraafplaats

De uitvoering van de plannen werd doorkruist door de Eerste Wereldoorlog. Nog vóór de officiële opening vonden al begrafenissen plaats. In 1914 werd een eerste gesneuvelde soldaat op het domein begraven. Pas op 21 september 1921 ging het Schoonselhof officieel open en werden graven van de Kielbegraafplaats overgebracht naar het nieuwe domein. Door de combinatie van monumentale grafkunst, een groene parkaanleg en de aanwezigheid van talrijke bekende Antwerpenaren wordt het vaak het “Antwerpse Père-Lachaise” genoemd.

Over ons | Grafzerkje

https://www.antwerpen.be/product/historisch-grafmonument-bruikleen-grafconcessie