DocC Borsbeek

Sinds 2006 zet een groep geëngageerde vrijwilligers zich in voor het DocC Borsbeek. Hun doel is helder: de geschiedenis van het dorp en zijn bewoners vastleggen en het materiële en immateriële erfgoed bewaren en doorgeven aan volgende generaties. Die inzet vertaalt zich in archieven inventariseren, digitaliseren en ontsluiten, maar ook in concrete, vaak ontroerende vondsten. Zo kon oprichter Walter Janssens 2 historische kaders recupereren uit de kringloopwinkel: stukken die ooit in herberg De Valk hingen (bij locals gekend als ‘Verbiestje’) en na een lange omweg opnieuw hun plaats vonden in Den Eikenduk in Fort 3. Het reglement van de handboogmaatschappij De Eendracht (1907) en het erediploma van J. Verbiest van de fanfare Grétry (1903) keerden zo terug naar Borsbeek. Een bijzonder moment voor de betrokken heemkundigen. Dankzij die vrijwilligers en hun samenwerking met inwoners en verenigingen, blijft het lokale verleden levend en toegankelijk.

De Brialmontomwalling: een nieuwe verdedigingsgordel

In de 2de helft van de 19de eeuw kreeg Antwerpen een nieuwe verdedigingslinie: de Brialmontomwalling. Onder leiding van ingenieur Henri Brialmont werd vanaf 1859 een gordel van forten rond de stad aangelegd om Antwerpen te beschermen tegen moderne oorlogsvoering. Die vooruitgeschoven fortengordel moest vijandelijke troepen op afstand houden en de stad haar strategische rol als nationaal bolwerk laten behouden.

Fort 3 in Borsbeek was het eerste fort dat in het kader van die nieuwe omwalling werd gebouwd (1860-1864). Het oorspronkelijke ontwerp vertrekt nog vanuit het idee dat een vijand van dichtbij bestreden kon worden. Dat vertaalt zich in enkele opvallende kenmerken die in latere forten niet meer terugkeren. Zo beschikt Fort 3 over een uitzonderlijke weergang die volledig langs de buitenzijde van het hoofdfront loopt, onder de aarden wallen. Die gang is voorzien van talrijke schietgaten en kanonsopeningen, bedoeld om een vijand die de gracht had bereikt onmiddellijk van nabij onder vuur te nemen. Daarnaast valt ook de rijkere afwerking op: het fort bevat meer natuurstenen decoraties dan andere forten uit dezelfde reeks.

Een ontwerp snel ingehaald door de tijd

Al tijdens de verdere uitbouw van de fortengordel bleek dat het oorspronkelijke concept snel achterhaald was. De reikwijdte en kracht van het geschut evolueerden razendsnel, waardoor gevechten van nabij minder relevant werden. Elementen zoals de weergang verloren hun militaire nut en werden bij latere forten weggelaten of aangepast.

Ook Fort 3 zelf onderging ingrijpende veranderingen. Na de Tweede Wereldoorlog werden grote delen gesloopt en vervangen door nieuwe loodsen. Toch bleven belangrijke onderdelen bewaard, zoals de pantserkoepel uit 1907.

De Schuur – Alles Loopt Op Rolletjes

Welkom bij het "DocC Borsbeek" - DocC Borsbeek