Erfgoedpand Van Celst
- Bereikbaarheid
Openingsuren: van 10 tot 17 uur
- Adres
Sint-Jacobsmarkt 15, 2000 Antwerpen
In goede handen
In 2016 kreeg de congregatie (kloostergemeenschap) de gebouwen weer in handen. Er wachtte hen heel wat werk. Zuster Rita, de laatste zuster, wilde het pand herstellen zoals zij het altijd had gekend. Met de hulp van familie en vrienden werd die wens werkelijkheid. De statige trap (1715-1740), de elegante salons (1782) en de neogotische kapel (1847-1852) kregen hun vroegere uitstraling terug. Enkel de penitentenkapel wacht nog op een opfrissing.
Tot 2016 bleef het gebouw gesloten voor publiek. Vandaag is dat anders. Dankzij de inzet van vrijwilligers is er weer toekomst voor dit erfgoed en kan iedereen deze erfgoedparel opnieuw ontdekken tijdens rondleidingen en concerten. Ook het historische orgel kreeg een grondige restauratie en wordt opnieuw bespeeld. Tijdens Open Monumentendag kan je hiervan zelf genieten.
Een sociaal engagement met impact
In 1817 richt Helena Van Celst, een jonge weduwe met een minderjarig kind, een kloostergemeenschap op. Al in januari 1818 start ze met gratis onderwijs voor 12 arme kinderen in de Everdijstraat. Het initiatief slaat snel aan: nog datzelfde jaar verhuist ze naar een groter pand aan de Sint-Jacobsmarkt 13.
Haar inzet gaat verder dan onderwijs alleen. Ze haalt kinderen weg uit kwetsbare en vaak problematische situaties. Dat engagement blijft niet onopgemerkt. Op vraag van burgemeester Van Ertborn breidt ze haar werking uit met de opvang van prostituees en jonge vrouwen met ongewenste kinderen. De groei die volgt is groot. Met meer dan 200 leerlingen wordt de school al snel te klein. Daarom wordt het aanpalende pand op nummer 15 aangekocht en verbouwd.
Zorg voor erfgoed en vernieuwende architectuur
Opmerkelijk is dat Helena Van Celst bij die verbouwing ook oog heeft voor het bestaande erfgoed. Ze bewaart een hal in régencestijl, een classicistische gevel en salons in laat-rococostijl. Tegelijk voegt ze een nieuwe neogotische kapel toe, opgebouwd uit 2 delen.
De bovenkapel is bedoeld voor de penitenten (boetelingen). Het koor sluit haaks aan op dat van de kloosterkerk, zodat de meisjes dezelfde mis konden volgen als de zusters beneden—zonder elkaar te zien. De inrichting van deze kapel blijft bewust sober, in contrast met de rijk uitgewerkte neogotische kloosterkerk.
Beide kapellen worden toegeschreven aan François André Durlet en behoren tot de vroegste voorbeelden van neogotiek in Antwerpen.
Tekst: Hilde Daman
VRIJ BEZOEK
10 jaar vrijwilligers aan het werk in Erfgoedpand Van Celst
Wat is er nog te doen?
Op de hoogte blijven van Open Monumentendag en ander erfgoednieuws?
Schrijf je in voor de nieuwsbrief van Onroerend Erfgoed stad Antwerpen.be
