Het Archief

In goede handen

Na een zorgvuldige restauratie en een doordachte herbestemming kreeg het voormalige Provinciaal Archiefdepot een nieuw leven zonder zijn bijzondere karakter te verliezen. Het unieke 19de-eeuwse interieur bleef vrijwel volledig behouden, met de slanke gietijzeren kolommen, liggers, gewelven en monumentale wenteltrap nog prominent aanwezig. De uitbaters van de wijnbar en bakkerij kozen er bewust voor zich aan te passen aan het monument, en niet omgekeerd. Zo bleven zelfs de onpraktische, maar karakteristieke metalen vloerroosters met hun grote mazen zichtbaar, zonder afwerking die het historische karakter zou verbergen. Dankzij die nieuwe publieke functie veranderde een jarenlang gesloten archiefgebouw in een levendige en gastvrije ontmoetingsplek.

Een vooruitstrevend ontwerp

Het archiefdepot werd in 1850-1851 ontworpen door Théodore Lebens. Hoewel de architectuur aan de buitenkant eerder traditioneel oogt, was de constructie bijzonder vooruitstrevend. Met het oog op de brandveiligheid werd het gebouw gebouwd rond een volledig gietijzeren binnenskelet. Die innovatieve materiaalkeuze maakte grote, open verdiepingen mogelijk zonder zware dragende binnenmuren. Het gebouw behoort daarmee tot de vroegste en best bewaarde voorbeelden van gietijzerarchitectuur in België en zelfs Europa. Het ontstond in dezelfde periode als het wereldberoemde Crystal Palace in Londen, een van de eerste Engelse gebouwen die volledig op gietijzeren onderdelen steunde.

Brandveiligheid als leidraad

Brandveiligheid bepaalde vrijwel elk aspect van het ontwerp. Het gebouw stond oorspronkelijk vrij van andere bebouwing en het gebruik van hout werd zoveel mogelijk vermeden. De vloerroosters, archiefrekken, trap en draagconstructie vormen samen 1 geïntegreerd geheel in gietijzer. Alleen de gelijkvloerse verdieping met de stookruimte werd in baksteen uitgevoerd. De spil van de centrale wenteltrap deed tegelijk dienst als kachelpijp en verspreidde de warmte doorheen het gebouw. Ook gasverlichting werd vermeden. Dankzij de opengewerkte vloeren en rekken kon het daglicht alle verdiepingen bereiken. Om de archiefstukken tegen overmatige blootstelling aan licht te beschermen, werden de ramen uitgerust met speciaal ontworpen metalen binnenluiken.

De gevel in ere hersteld

Ook de gevel onderging een grondige restauratie. Jarenlange slijtage had geleid tot scheurvorming, vochtproblemen en beschadigde pleisterlagen. Tijdens de restauratie werden latere toevoegingen verwijderd, de hardstenen elementen gereinigd en de pleister zorgvuldig hersteld. Op basis van een uitgebreid kleuronderzoek kreeg de gevel opnieuw een zachte gele tint die aansluit bij het 19de-eeuwse uitzicht van het gebouw. Ook de metalen ramen, deuren en tralies werden zorgvuldig gerestaureerd, waardoor het voormalige archiefdepot vandaag opnieuw de uitstraling heeft die het bij zijn ontstaan had.

www.inhetarchief.be