Kasteel Broydenborg

Heemkundige kring Hobuechen 1135 bewaart niet alleen het verleden van Hoboken, maar onderzoekt ook nieuwe gegevens en stelt bestaande inzichten bij waar nodig. Hun rijke collectie richt zich zowel tot nieuwsgierige bezoekers als tot onderzoekers. Ze omvat materiaal over Hoboken in al zijn facetten: van verdwenen industrieën zoals scheepswerf Cockerill en de Wolkammerij, tot het historische archief van de Zilver (vandaag Umicore).

Ook het dagelijkse leven van toen komt tot leven. Het groene Hoboken van weleer, met zijn hoven van plaisantie, bekende families en grootgrondbezitters zoals Moretus en d’Ursel, wordt er tastbaar gemaakt. Zelfs het caféleven ontbreekt niet, met verwijzingen naar brouwerijen als De Zwaan, Van de Perre, Hobsor, Van Damme en De Arend. In de bar heet ‘Dikke Charel’, ooit cafébaas, bezoekers welkom. Op zolder zorgen bijzondere en vaak unieke objecten voor verwondering bij jong en oud.

De werking van de kring steunt volledig op vrijwilligers. Zij beheren en ontsluiten de collectie, begeleiden bezoekers, beantwoorden onderzoeksvragen en delen hun kennis met enthousiasme. Dankzij hun inzet blijft het verleden van Hoboken levend én in beweging.

Van speelhof tot kasteel

De geschiedenis van kasteel Broydenborgh, gaat terug tot 1540. Toen liet Balthasar van Wissenborch hier een speelhof bouwen op de ‘Balheyde’. Het domein wisselde nadien meermaals van eigenaar. In een verkoopakte uit 1574 wordt het beschreven als “een schoon stenen huis van plaisantie met een hoogen toren.” In 1689 kwam het goed in handen van Maria Thollinck, weduwe van Gillis du Bois die ook eigenares was van Sorghvliedt. Zij liet tegenover het kasteel een brede laan met eiken aanleggen.

Het uitzicht van vandaag gaat grotendeels terug tot omstreeks 1830. Bankier Jozef Verbist was toen eigenaar. Hij liet oudere bijgebouwen slopen en bouwde een nieuw classicistisch kasteel, de huidige zuidvleugel. Enkele decennia later, tussen 1871 en 1929, breidde Adrien-Eugène Van der Beken-Pasteel, provinciegriffier in Antwerpen, het geheel uit met een nieuwe noordvleugel in baksteen.

Van kasteeldomein tot publieke plek

In 1929 werd Broydenborgh aangekocht door de gemeente Hoboken. Een deel van de gronden werd verkaveld om de aankoop te financieren, terwijl de rest werd ingericht als openbaar park. Het oudere, bouwvallige kasteel verdween, maar de 19de-eeuwse gebouwen bleven behouden en kregen nieuwe functies. Daarna deden ze dienst als nijverheidsschool, stempellokaal en gezondheidscentrum.In de jaren 1990 werd het complex grondig gerestaureerd. Vandaag biedt het onderdak aan verschillende verenigingen, waaronder sinds 2005 heemkundige kring Hobuechen 1135.

Een naam met diepe wortels

Broydenborgh is een van de vele hoven van plaisantie die Hoboken ooit telde. Er waren er maar liefst 27. Vandaag blijven er nog slechts 3 over: Broydenborgh,Sorghvliedt en Meerlenhof.
Ook de naam van de heemkundige kring zelf draagt geschiedenis in zich. “Hobuechen” is een oude schrijfwijze van Hoboken, terwijl “1135” verwijst naar het jaartal van de eerste schriftelijke vermelding van de plaats. Hoboken is waarschijnlijker nog ouder, maar er zijn nog geen oudere bewijzen teruggevonden. Daarvoor is verder onderzoek noodzakelijk.

www.hobuechen.be

Tekst: Rita Paenen-Spies, secretaris Hobuechen 1135