Madonnawandeling

  • Bereikbaarheid

    Enkel toegankelijk met gids, na inschrijving

  • Adres

    Grote Markt z/n, 2000 Antwerpen

Witgeschilderde madonna met gouden details aan de rand van haar kleding. Een engel boven haar houdt een sterrenkrans boven haar hoofd. Onderaan kijken twee biddende engelen naar haar op. De lamp van de lantaarn onder de sokkel is verdwenen.

In goede handen

Heb jij de vele Maria- en heiligenbeelden in de Antwerpse binnenstad al gespot? Dat komt door de goede zorgen van de vereniging Voor Kruis en Beeld vzw. Sinds 1934 zorgen vrijwilligers van de organisatie voor het behoud, het herstel en de zichtbaarheid van deze beelden. Ze krijgen hiervoor ondersteuning van enkele professionele partners. Via wandelingen, lezingen en een wandelgids maakt Voor Kruis en Beeld dit erfgoed zichtbaar en begrijpelijk voor een breed publiek.

Meer dan alleen devotie

Als je door Antwerpen wandelt en af en toe omhoog kijkt, zie je ze nog steeds: de talrijke Maria- en heiligenbeelden op de Antwerpse straathoeken en gevels van huizen. Ze maken al eeuwenlang deel uit van onze straten en herinneren aan het religieuze leven van vroeger.

De beelden waren niet enkel een teken van devotie, ze speelden ook een sociale rol. Rond heel wat beelden ontstonden buurtgenootschappen die zorgden voor hun oprichting en onderhoud. Vaak waren de beelden voorzien van een olielampje dat buurten gebruikten als extra straatverlichting. In het Antwerpse volksgeloof hadden Mariabeelden ook een beschermende kracht. Ze zouden de legendarische kwelgeest Lange Wapper op afstand houden.

Madonnabeeld tegen het pand op de hoek van de Torfbrug en de Grote Markt. De witgeschilderde madonna met kind is een weelderig uitgewerkt baldakijn geplaatst. Onderaan is een smeedijzeren lantaarn aangebracht.
Madonnabeeld aangebracht onder een baldakijn. Maria zit op een wereldbol en heeft haar kind op de schoot.

Een lange en bewogen geschiedenis

De Antwerpse traditie van Maria- en heiligenbeelden gaat terug tot de middeleeuwen. Tijdens de godsdiensttroebelen van de 16de eeuw verdwenen veel beelden uit het straatbeeld, maar in de 17de en 18de eeuw leefde de traditie terug op. Het oudste bewaarde Mariabeeld dateert uit die periode. In de loop van de 20ste eeuw zorgden minder gelovigen, stadsontwikkeling en oorlogsschade opnieuw voor een sterke afname. Gelukkig bleven er op verschillende plekken wel beelden bewaard.

Volkskunst en vakmanschap

Vandaag telt de Antwerpse binnenstad rond de 170 Maria- en heiligenbeelden. Ongeveer de helft is beschermd als monument. Veel beelden zijn eenvoudig, volkskunst van onbekende makers. Toch kan je hier en daar een beeld terugvinden van bekende kunstenaars zoals Walter Pompe, Arthus I Quellinus of Peter I Verbrugghen. Samen vormen ze een uniek en kwetsbaar stukje erfgoed dat bij voor Kruis en Beeld in goede handen is.

www.verbeelding.be

Madonnabeeld op de hoek van de Oude Koornmarkt en de Pelgrimstraat. Maria staat op een wereldbol. Het kind op haar rechterarm heeft een een rijksappel in de hand. In haar linkerhand heeft de madonna een scepter. Het beeld is aangebracht onder een weelderig uitgewerkt baldakijn. Onderaan is een lantaarn aangebracht.

Vrijwilligers gezocht

Wil je Voor Kruis en Beeld vzw helpen? Dat kan altijd als je graag: 

  • Evenementen rond de Madonna’s organiseert in een stadsbuurt of wijk.
  • Goochelt met de computer, databeheer en planningen. 
  • Opzoekingen doet naar alle aspecten rond religieuze beelden in de stad: oorsprong, geschiedenis, restauraties, ….
  • Projecten begeleidt voor restauraties.

Heb je interesse? Stuur een mail naar info@vkenb.be.

WANDELING

De vele Madonnabeelden leven dankzij de zorg van velen (VOLZET)

zondag 13 september 2026
11.00 - 12.30 uur
14.00 - 15.30 uur
Madonna met kind tegen een gevel op de Melkmarkt. De witgeschilderde madonna met stralenkrans toont haar kind. Ze bevindt zich onder een baldakijn en op een sokkel met opschrift versierd met twee engelkopjes. Onder de sokkel is een lantaarn aangebracht.
Op de hoogte blijven van Open Monumentendag en ander erfgoednieuws?

Schrijf je in voor de nieuwsbrief van Onroerend Erfgoed stad Antwerpen.