Sint-Julianusgasthuis

Het Sint Julianusgasthuis is vandaag in goede handen. Naast de galerij de Zwarte Panter die een groot deel van het gebouw gebruikt, zorgen de Koninklijke Sint Julianusgasthuis vzw en het Vlaams Compostelagenootschap vzw voor het resterend gedeelte van het complex. Samen houden ze de tradities levend. Zo blijft de historische zorgfunctie van het gasthuis bestaan en wordt die op een eigentijdse manier voortgezet.

De Koninklijke Sint‑Julianusgasthuis vzw bewaakt de eeuwenoude traditie van de pelgrimstafel op Witte Donderdag. Vrijwilligers en mecenassen stellen die dag een rijk gedekte tafel op in de kapel, die bezoekers kunnen bewonderen. ’s Avonds nodigt de vereniging symbolisch 12 kwetsbare personen uit om er samen te eten. De 13de tafelgenoot is Jezus, in de vorm van een met boter ingesmeerd Christusbeeld. Boter werd in de middeleeuwen gezien als iets zuiverend. Op de tafel staan ook 18de‑eeuwse bierkruiken met pelgrimsmotieven. De traditie gaat terug tot de late middeleeuwen en startte vermoedelijk in de 16de eeuw in het Sint-Julianusgasthuis. De kapel is het sfeervolle decor, met onder meer drieluiken over Elisabeth van Hongarije en Sint‑Augustinus.

Het Vlaams Compostelagenootschap staat mee in voor het beheer en de dagelijkse werking van het gebouw aan de Sint-Jansvliet 25. In 2012 werd er opnieuw een pelgrimsherberg in het gasthuis ingericht. De vrijwilligers van het Compostelagenootschap staan in voor het onthaal en ondersteunen pelgrims onderweg naar Compostela. Zo houden beide verenigingen samen het Sint‑Julianusgasthuis als gastvrije en betekenisvolle plek levend.

Het Sint-Julianusgasthuis ontstond rond 1303-1305 op initiatief van Ida van Wijnegheem en kanunnik Jan Tuclant. Aan de Sint-Jansvliet richtten zij een woning in als opvangplaats voor arme reizigers en pelgrims. Die konden er na hun tocht enkele nachten uitrusten. In de 14de en 15de eeuw groeide het gasthuis uit tot een meer gestructureerde instelling. Eerst stond het onder kerkelijk toezicht, maar vanaf de 16de eeuw nam de stad de zorg over via de Kamer van de Huisarmen. Rond 1501 vonden belangrijke verbouwingen plaats, waarbij de kapel haar huidige vorm kreeg.

Nieuwe functies

In de 18de eeuw gaf de broederschap van Onze‑Lieve‑Vrouw van Loreto het gasthuis een nieuwe impuls. Tijdens de Franse periode werd de broederschap opgeheven en kwam het complex in handen van de overheid. De kapel werd in 1798 verkocht en voor verschillende functie gebruikt. Vanaf 1800 richtte het Bestuur der Burgerlijke Godshuizen het opnieuw in als opvangplaats. In 1987 sloot het bejaardentehuis. Vandaag huizen onder meer kunstgalerij De Zwarte Panter, de Koninklijke Sint‑Julianus vzw en de pelgrimsherberg in het complex, dat zo een nieuwe toekomst kreeg.