Wandeling Struikelstenen

In de Boelaerbuurt is de herinnering aan de slachtoffers van het nazisme letterlijk in goede handen. Vrijwilligers van het Littekenproject leggen er struikelstenen en brengen vergeten verhalen opnieuw tot leven. Met veel zorg en engagement geven zij die herinneringen een plaats in het straatbeeld én in het collectieve geheugen van de buurt. Door hun inzet blijven de verhalen zichtbaar en betekenisvol, vandaag en morgen.

Ontstaan in de Boelaerbuurt

Het project rond het Boelaerpark ontstond vanuit een uitnodiging van het district om te werken rond het thema ‘littekens’. Enkele buurtbewoners namen het initiatief en startten een onderzoek naar het verleden van hun wijk. Hun eerste ontdekking was het verhaal van een Joodse familie in de Jules Van Beylenstraat die tijdens de Tweede Wereldoorlog werd weggevoerd. Het bleek geen alleenstaand geval. De buurt rond het Te Boelaerpark kende ooit een grote, goed geïntegreerde Joodse gemeenschap. Door de nabijheid van de tram naar de diamantwijk was dit een aantrekkelijke woonplek. Tijdens de oorlog werden meer dan 1000 mensen uit die relatief kleine wijk opgepakt en gedeporteerd. Zowel Joden als verzetsmensen werden geviseerd. Omdat de archieven van het lokale politiekantoor verdwenen zijn, bleef die geschiedenis lange tijd onderbelicht.

De vrijwilligers willen in de eerste plaats buurtbewoners informeren over wat er afspeelde in hun straten. Tegelijk willen ze een bredere bewustwording creëren rond de gevolgen van oorlog en uitsluiting. Toen, maar ook vandaag en in de toekomst. Via wandelingen langs de huizen waar slachtoffers woonden, vertellen ze hun persoonlijke verhalen. Zo krijgt de geschiedenis een gezicht. Het project is bovendien volledig bottom-up: burgers nemen het initiatief, voeren onderzoek, zoeken financiering en geven lokaal betekenis aan herdenking. De struikelstenen zelf worden gefinancierd via deze wandelingen, met steun van onder meer Kazerne Dossin en nabestaanden.

Een internationaal herdenkingsproject

De struikelstenen maken deel uit van een groter geheel. In 1995 startte de Duitse kunstenaar Gunter Demnig het Stolpersteine-project. Dat groeide intussen uit tot een internationaal verspreid kunstwerk. Elke steen herdenkt één persoon en wordt geplaatst bij hun laatste woon- of werkplek. Zo krijgen slachtoffers opnieuw een naam en een verhaal, in contrast met de ontmenselijking van het naziregime. Waar slachtoffers vaak geen graf kregen, vormen de struikelstenen een tastbare plek van herinnering. Ze brengen herdenking tot in het dagelijks leven. Als je door de straat loopt, stoot je op die kleine monumenten en sta je even stil bij de gevolgen van extreme onverdraagzaamheid.

Struikelstenen