Wijkcentrum Sint-Mariaburg Ekeren

Het Heemkundig Documentatiecentrum Sint-Mariaburg Ekeren houdt het lokale erfgoed levendig. Met zorg beheren en ontsluiten vrijwilligers een rijke collectie aan papieren erfgoed: archieven van verenigingen, foto’s, plannen en tal van historische documenten. Zo blijft de geschiedenis van woonwijken Sint-Mariaburg en de Sterre tastbaar voor vandaag en bewaard voor morgen.

Het documentatiecentrum is meer dan een bewaarplaats. Het is een actieve ontmoetingsplek waar geschiedenis tot leven komt met tentoonstellingen, lezingen en cultuurhistorische wandelingen door de wijk. Erfgoed verbindt mensen. Zo vormt het centrum een belangrijke pijler van de Wijkvereniging Mariaburg vzw. Die pluralistische vereniging zet zich al meer dan 40 jaar in voor een warme en hechte buurt. Wat begon als een kleinschalig initiatief groeide uit tot een bruisende werking met een enthousiast vrijwilligersteam, een wijkcentrum, een eigen krantje, de Mariaburgse Feesten en een gevarieerd cultureel aanbod.

Een nieuwe wijk op de heide

Sint-Mariaburg is een relatief jonge woonwijk die ontstond op gronden die deels tot Ekeren en deels tot Brasschaat behoorden, met de Kapelsesteenweg als grens tussen beide gemeenten. Eind 19de eeuw bestond dat gebied, de Katerheide, vooral uit heide en landbouwgrond. Daar bracht ondernemer Antoon Henri Van den Weyngaert verandering in.

In 1893 begon hij er gronden aan te kopen en te verkavelen. Hij liet straten aanleggen en gaf de wijk vorm volgens een doordacht plan. Op amper een kwarteeuw tijd groeide er een volledig nieuwe woonkern. Opvallend is hoe verschillende woningtypes naast elkaar werden gebouwd: villa’s en landhuizen voor de gegoede burgerij, burgerwoningen en bescheiden arbeidershuizen. Elk type afgestemd op hun bewoners maar vaak in een herkenbare, pittoreske stijl.

Van bij de start kreeg de wijk ook de nodige voorzieningen. Er kwam een kerk, en al in 1900 werd Sint-Mariaburg een zelfstandige parochie. Scholen, handelszaken en ontspanningsmogelijkheden volgden snel, waardoor de wijk al vroeg een sterk gemeenschapsleven kende.

Aan het begin van de 20ste eeuw groeide het groene en rustige Sint-Mariaburg uit tot een geliefde plek voor Antwerpenaren die de drukte van de stad wilden ontvluchten. Dankzij de goede bereikbaarheid via de Kapelsesteenweg en de nabijgelegen spoorlijn was het landelijke Ekeren vlot bereikbaar.

Tegelijk had de wijk ook een sociaaleconomische functie. Van den Weyngaert, oprichter van verzekeringsmaatschappij Antverpia, voorzag er huurwoningen voor zijn werknemers. Toen hij het hoofdkantoor van zijn bedrijf naar Brasschaat verhuisde, werd Sint-Mariaburg een woon- en werkplek.

https://sites.google.com/mariaburg.be/wiki/